ΟΙ «ΣΟΦΙΣΤΕΣ» ΩΣ ΚΙΝΗΜΑ ΙΔΕΩΝ


kion1ΟΙ ΣΟΦΙΣΤΕΣ ΩΣ «ΚΙΝΗΜΑ» ΙΔΕΩΝ

 

Δημήτρη Τζωρτζόπουλου

 Σοφιστές και Πλάτων: Ηθικός σχετικισμός και ηθικός ρεαλισμός

  • 1 – Ι. Ποιοι ονομάζονται σοφιστές; Οιστοχαστές εκείνοι, που εμφανίστηκαν μετά τους προσωκρατικούς στοχαστές και επιχείρησαν να στρέψουν το ενδιαφέρον της σκέψης σε θέματα τουθεωρητικο-πρακτικού βίου των ανθρώπων. Η λέξη σοφιστής, στην αρχέγονη-πρωταρχική της σημασία, αποδίδεται σε όποιον «καλλιεργεί τη σοφία». Οι Έλληνες σοφιστές, κατ’ αυτή την έννοια, επιχείρησαν να προωθήσουν, κατά κανόνα, καινοτόμες ιδέες, ικανές για την ανάπτυξη πολυσύνθετων περαιτέρω προβληματισμών στο πεδίο της άμεσης ζωής, αλλά και της ηθικής.

ΙΙ. Γιατί λοιπόν οι σοφιστές; Επειδή αποτέλεσαν τον πρώτο –χρονικά και λογικά– Ελληνικής μορφής Διαφωτισμό στην ιστορία της  Δυτικής σκέψης, που προκάλεσε τέτοιες συζητήσεις φιλοσοφικού προβληματισμού, ώστε να εξακολουθούν να ενδιαφέρουν ακέραια το εκάστοτε σήμερα. Στο πνεύμα αυτό, η φιλοσοφία γίνεται τώρα πέρα για πέρα πρακτική, με το νόημα ότι φέρνει σε διαρκή συζήτηση δυνατότητες να βρίσκει κανείς το δρόμο του στη ζωή. Κάτι παρόμοιο συζητά και ο Πλάτων στα έργα του. Έτσι, μια καλή γνώση των σοφιστικών ιδεών δεν νοείται έξω από τη γνώση και των πλατωνικών ιδεών. Υπ’ αυτή την έννοια ήταν καθοριστική και η συμβολή τους για να γνωρίσουμε την τιτάνια φιλοσοφική μορφή του Πλάτωνα ως αεί παρούσα στους μικρούς ή μεγάλους προβληματισμούς του σύγχρονου ανθρώπου.

Συνέχεια

Advertisements

Η ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ


kion1Η ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ

 Λήψη του αρχείου
Διονυσίου Κριάρη  
 Αθήνα Ιούλιος 2013

Οι επιστήμες για να αναπτυχθούν χρειάζονται την βοήθεια της μετρητικής, με την οποία, οι αποστάσεις, οι δυνάμεις, ο χρόνος και άλλα μεγέθη πρέπει να μπορούν να μετρηθούν με ακρίβεια και ευκολία. [2]

Ο χρόνος ήταν από τα δυσκολότερα μεγέθη που οι επιστήμονες έπρεπε να ορίσουν.

Η έννοια του χρόνου που όσο απλή και οικεία μας φαίνεται τόσο πιο δύσκολα ορίζεται. Είναι ο χρόνος το μέγεθος που μετρούν τα ρολόγια μας ή είναι κάτι βαθύτερο και ουσιαστικότερο; Τα ερωτήματα αυτά απασχόλησαν για αιώνες αστρονόμους και φιλοσόφους , αλλά η απάντηση μένει πεισματικά χαμένη στα δαιδαλώδη μονοπάτια των φιλοσοφικών και μεταφυσικών στοχασμών.

[3] Στο τελευταίο βιβλίο του, La Fin des Certitudes, “το τέλος της βεβαιότητας» ο Ιλια Πριγκοζίν Βραβευμένος με Νομπέλ Χημείας,  έδωσε το στίγμα της μακρόχρονης πνευματικής του δημιουργίας με τα εξής λόγια: «Το όνειρο της νιότης μου ήταν να συμβάλω στην ενοποίηση της επιστήμης και της φιλοσοφίας λύνοντας το αίνιγμα του χρόνου».

Εκείνο που αξίζει να προσέξουμε ιδιαίτερα εδώ είναι ότι η πορεία που ακολούθησε η σκέψη του μεγάλου αυτού πνευματικού ανθρώπου, που σημάδεψε με το έργο του τον 20ό αιώνα, παρουσιάζει μια εκπληκτική αναλογία με την πορεία εξέλιξης όλου του αρχαίου πνεύματος: φιλοσοφικός στοχασμός – ανάπτυξη επιστημονικής και πειραματικής έρευνας.

Συνέχεια

ΣΩΚΡΑΤΗΣ: Ο υιός του αγαλματοποιού


kion1Σωκράτης: Ο ΥΙΟΣ ΤΟΥ ΑΓΑΛΜΑΤΟΠΟΙΟΥ..

 

Λουϊ Λαβέλ

Υιός ενός αγαλματοποιού, του Σωφρονίσκου και μιας μαμής, της Φαιναρέτης, ο φιλόσοφος Σωκράτης (469-399) έγινε γρήγορα μια “γραφική” μορφή στην Αθήνα του τέλους του Ε΄ αιώνα, μια μορφή ονομαστή για την ιδιοτυπία της και για την ασχήμια της -που την σάρκαζαν οι κωμικοί ποιητές και πρώτος ο ίδιος: ξέρουμε πως είχε πλατύ πρόσωπο, στρογγυλά μάτια, χοντρά χείλη, πλακουτσή μύτη, μεγάλη κοιλιά. Και όμως, γύρω από αυτόν τον Παπποσειλινό, μαζεύονταν οι πιο όμορφοι και οι πιο προικισμένοι νέοι της Αθήνας.

Ο φιλόσοφος ζούσε ελεύθερος από κάθε επάγγελμα, έχοντας μόνη του έγνοια την συζήτηση με τους συμπολίτες του για τα ζητήματα του Δήμου, του εαυτού τους, του Ανθρώπου. Σεργιανούσε στις στοές του Ιλισσού, ξυπόλητος και κακοντυμένος, αλλά κυκλωμένος πάντα από αφοσιωμένους μαθητές, που δεν κουράζονταν να του κάνουν ερωτήσεις και να τους κάνει ερωτήσεις, ανακαλύπτοντας έτσι μέσα τους πλούτη που, χωρίς αυτόν, δεν θα τα είχαν καν υποψιασθεί.

Συνέχεια

ΠΕΡΙ ΑΡΕΤΗΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ


kion1Περί Αρετής στην Αρχαία Ελλάδα

Από το «Θύραθεν Φιλοσοφικό Λεξικό» του Βλάση Γ. Ρασσιά

Αρετή. Εκ του ρήματος «άρω» (ριζικού τύπου του «αραρίσκω», δηλαδή αρμόζω, ταιριάζω, ενώνω, στερεώνω, εκ της ρίζας «αρ-», εκ της οποίας παράγονται οι λέξεις, άρθρον, αριθμός, αριθμός, αρμός, αρμόζω, αρμονία, άρτι, άρτιος, αρτίζω, αρτύω, αρτύς, αρείων, άριστος και ίσως Άρης, καθώς και αρετή, ερίητος, και αμ-αρτή, ομ-αρτή, ομαρτέω, όμηρος, αρπεδόνη).

Υπεροχή τελειότης, ευγένεια εκ καταγωγής, προτέρημα, πλεονέκτημα, αξιότης ή υπεροχή κάποιου στο είδος του. Το κατεξοχήν ζητούμενο της Φιλοσοφίας στο επίπεδο του ανθρωπινού βίου.

Συνειδητή και ελευθέρα «έργωι» Σοφία, που επιμερίζεται σε επιμέρους τέτοιες, δηλαδή Δικαιοσύνη, Γενναιότητα, Μεγαλοψυχία κ.λ.π.

Αντίθετα από τα συναισθήματα (φθόνο, αγάπη κ.λ.π.), η Αρετή προϋποθέτει ενεργητικό υποκείμενο.

Συνέχεια

ΠΕΡΙ ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ


kion1ΠΕΡΙ ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ

  ΑΝΑΓΝΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ

ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΣ

Μέρος 1ον

                 Η Διαλεκτική μέθοδος σύμφωνα με τον Διογένη τον Λαέρτη (τον γνωστό βιογράφο φιλοσόφων) «είναι το 3ο μέρος της Φιλοσοφίας, είναι η συλλογιστική διαδικασία που χρησιμοποιούν οι 2 κατωτέρω μαθήσεις που μπορούμε να πούμε ότι ενώνει και βοηθά στην ανάπτυξη των 2 άλλων. Της φυσικής που είναι το μέρος που αφορά τον κόσμον (=σύμπαν), και της Ηθικής που αφορά τον βίο και των προ ημάς».

Και επιτρέψτε μου να δανειστώ μια παράγραφο από μια εργασία του κου Ρέλλου Μιχαήλ που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Διεπιστημονική Επιθεώρηση», όπου αναφέρει: «κατά πρώτον η Διαλεκτική νοούνταν ως η τέχνη του διαλόγου με βάση τις ερωτήσεις και απαντήσεις. Ήταν δηλαδή μία άποψη ή μορφή της Ρητορικής τέχνης αναγκαίας στον χώρο της αναπτυσσόμενης πολιτικής κοινωνίας». Σύμφωνα με τον Διογένη, τον Λαέρτη, «μέχρι του Αρχελάου (δασκάλου του Σωκράτη), ήκμαζε η φυσική, από δε του Σωκράτους, όπως είπαμε άρχισε η ηθική, από δε του Ζήνωνα τον Ελεάτη, άρχισε η διαλεκτικήν».

Συνέχεια