Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ


kion1Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ

 (αντίστοιχο κεφάλαιο στο έργο της Corinne Coulet

«ΜΕΣΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ»

 Λήψη του αρχείου

Η Αθήνα είναι μια ξεχωριστή πόλη του ελληνικού κόσμου. Οι θεσμοί της εξελίχθηκαν με εντελώς πρωτότυπο τρόπο και συχνά χρησίμευαν ως πρότυπο για άλλες πόλεις· άλλωστε είναι πολύ γνωστοί, κατά τον 4ο αιώνα κυρίως. Γι’ αυτό το λόγο διαλέξαμε να μελετήσουμε την πολιτική επικοινωνία στην Αθήνα. Η πόλη αυτή υπήρξε εξάλλου ένα πολύ σημαντικό πνευματικό κέντρο όπου άνθισαν οι νέες ιδέες της εποχής, η ρητορική και η σοφιστική, οι οποίες και σχολιάστηκαν ή επικρίθηκαν εκεί: έπρεπε λοιπόν να ασχοληθούμε και με τον απόηχο αυτών των συζητήσεων. Τέλος, σ’ αυτή την πόλη θα αναλύσουμε τις πιο σκοτεινές όψεις της επικοινωνίας: τη δυσφήμιση, την προπαγάνδα, τη λογοκρισία.

Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ

Το κύριο χαρακτηριστικό της πολιτικής επικοινωνίας στην Αθήνα είναι η άμεση συμμετοχή των πολιτών στις αποφάσεις που αφορούν το σύνολο της κοινότητας. Αυτή η συμμετοχή ήταν δομημένη και οργανωμένη στους κόλπους τριών μεγάλων θεσμών, της Εκκλησίας του Δήμου, της Βουλής και των δικαστηρίων. Θα προσπαθήσουμε να δούμε, μετά την παρουσίαση αυτών των θεσμών, ποιος ήταν ο ρόλος και ο τρόπος δράσης των πολιτικών σε σχέση με αυτό το σύστημα. Έκαναν εκστρατείες; Πώς μπορούσαν να αποκτήσουν φήμη;

Συνέχεια

Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ


kion1Ἡ γέννηση τῆς πόλης: ἡ ἀνάδειξη τοῦ πολιτικοῦ στοιχείου

 (αντίστοιχο κεφάλαιο στο έργο της Claude Mossé

«Η ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΛΛΑΔΑ»)

Στήν προσπάθειά μας νά ἐρευνήσουμε τήν πολιτική ὀργάνωση τοῦ κόσμου τῶν ἐπῶν καί νά φωτίσουμε τά σημεῖα τοῦ κειμένου πού ἀναγγέλλουν τή γέννηση τῆς πόλης, πρέπει νά λάβουμε ὑπόψη ὅτι οἱ περισσότεροι ἥρωες τῆς Ἰλιάδας καί τῆς Ὀδύσσειας εἶναι βασιλιάδες. Πρέπει λοιπόν κατ’ ἀρχάς νά ἀναλύσουμε τή φύση τῆς βασιλείας κατά τούς «ἡρωικούς χρόνους».

   Συνέχεια

ΙΔΕΟΛΟΓΙΑ


kion1Ιδεολογία

(αντίστοιχο κεφάλαιο στο έργο του M. I. Finley

«Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΚΟΣΜΟ»)

 Λήψη του αρχείου

 Το 415 π.Χ. οι Αθηναίοι με όλες τους τις δυνάμεις εκστρατεύσανε κατά της Σικελίας σε μία τολμηρή και εμπνευσμένη απόπειρα να επηρεάσουν προς όφελος δικό τους την έκβαση του πολέμου κατά της Σπάρτης, που διαρκούσε ήδη περισσότερο από δεκαπέντε χρόνια. Λίγο μετά την απόβαση στη Σικελία, ο Αλκιβιάδης, ιθύνων νους του σχεδίου της εισβολής και ένας από τους τρεις επικεφαλής στρατηγούς, διατάχτηκε να επιστρέψει στην Αθήνα με την κατηγορία ότι συνωμοτούσε κατά του δημοκρατικού πολιτεύματος. Ο Αλκιβιάδης όμως αυτοεξορίστηκε, καταδικάστηκε ερήμην σε θάνατο και χωρίς να χάσει στιγμή βρήκε καταφύγιο στη Σπάρτη. Εκεί συμμετείχε σε δημόσιες συζητήσεις στρατηγικής σημασίας για τη διεξαγωγή του πολέμου, δικαιολογώντας την αποστασία του μ’ αυτά τα λόγια (σύμφωνα με τον Θουκυδίδη 6.92.4):

Όσο για την αγάπη προς την πόλη δεν την αισθάνομαι για την πόλη που με αδικεί, αλλά για την πόλη όπου άσκησα με ασφάλεια τα δικαιώματα μου ως πολίτης. Δεν δέχομαι ότι βαδίζω εναντίον της πατρίδας μου· αντίθετα, προσπαθώ να ανακτήσω την πατρίδα που δεν είναι πλέον δική μου. Αγαπάει κανείς πραγματικά την πόλη όχι όταν αρνιέται να πολεμήσει εναντίον της ενώ την έχει χάσει άδικα, αλλά όταν κάνει τα πάντα για να την κερδίσει πίσω, από τη λαχτάρα του γι’ αυτήν.

Συνέχεια

Η ΟΠΛΙΤΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ


kion1Ἡ ὁπλιτική ἐπανάσταση

 (αντίστοιχο κεφάλαιο στο έργο της Claude Mossé
«Η ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΛΛΑΔΑ»

Σέ ἕνα μεγάλο καί πλούσια διακοσμημένο κορινθιακό ἀγγεῖο τῶν μέσων του 7ου αἰώνα, τήν οἰνοχόη Chigi, ὑπάρχει στό πάνω μέρος, ἀκριβῶς κάτω ἀπό τό λαιμό, μία σκηνή μάχης, ὅπου ἀντιπαρατάσσονται δυό ὁμάδες στρατιωτῶν. Ἴσως βέβαια νά πρόκειται γιά κάποια τελετουργική σκηνή. Ἐκεῖνο ὅμως πού μᾶς ἐντυπωσιάζει εἶναι ἡ διάταξη τῶν στρατιωτῶν καί στίς δυό ὁμάδες: προχωρώντας μέ κοινό βηματισμό κρατοῦν τίς ἀσπίδες τους ἔτσι ὥστε νά ἐφάπτονται καί νά σχηματίζουν ἕνα ἀδιαπέραστο τεῖχος. Πρόκειται γιά τήν παλαιότερη ἀναπαράσταση στρατιωτικῆς φάλαγγας, πράγμα πού ἐνισχύει τήν ἄποψη ὅτι ἀπό τόν 7ο αἰώνα αὐτή ἡ μέθοδος ἄρχισε νά χρησιμοποιεῖται σέ ὅλες τίς ἑλληνικές πόλεις.

Συνέχεια

ΠΟΛΙΤΕΣ ΚΑΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ


kion1Πολίτες και συμμετοχή

 (στην αρχαία αθηναϊκή δημοκρατία)

(αντίστοιχο κεφάλαιο στο έργο του R. K. Sinclair

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ»)

 Λήψη του αρχείου 
  1. Η Βουλή των 500: ενεργός συμμετοχή ή χειραγώγηση;

Η αθηναϊκή δημοκρατία βασιζόταν στην εξουσία ή κυριαρχία (κράτος) του Δήμου. Αυτή η κυριαρχία ασκείτο, όπως είδαμε, με τη λήψη πολιτικών και διοικητικών αποφάσεων στην Εκκλησία στην οποία είχαν δικαίωμα συμμετοχής όλοι οι πολίτες, ενώ, τουλάχιστον κατά τον 4ο αιώνα, τα τρέχοντα ή γενικά ζητήματα συζητούνταν στην Εκκλησία αλλά οι αποφάσεις παίρνονταν τελικά με τη διαδικασία της νομοθεσίας. Κατά την απονομή της δικαιοσύνης οι αποφάσεις λαμβάνονταν από ορκωτά δικαστήρια πολιτών τα οποία λόγω του μεγέθους τους και της χρήσης του κλήρου στις επιλογές, θα μπορούσε να αναμένεται ότι αποτελούσαν αντιπροσωπευτικό τμήμα του κυρίαρχου λαού. Επίσης, το πλήθος των μελών, η χρήση του κλήρου και η στρατολόγηση από όλους τους δήμους αποτελούσαν πρόσφορο έδαφος για να περιγράφεται ως «μικρογραφία της πόλης» η Βουλή – το συμβούλιο που έπαιζε ζωτικό ρόλο όχι μόνο στη διαδικασία λήψης αποφάσεων, αλλά και στην επίβλεψη της εφαρμογής των αποφάσεων της Εκκλησίας. Τέλος, εκτός από τους ελάχιστους αξιωματούχους που εκλέγονταν (από το Δήμο), η χρήση του κλήρου, η εναλλαγή στα αξιώματα και η περιορισμένη θητεία έδιναν στους πολίτες αυξημένες ευκαιρίες γα να υπηρετούν ως αξιωματούχοι και να συμμετέχουν στη διακυβέρνηση της πόλης.

Συνέχεια