Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΘΕΩΝ ΣΤΟΝ ΗΣΙΟΔΟ


kion1Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΩΝ ΘΕΩΝ ΣΤΟΝ ΗΣΙΟΔΟ
 «…Ὡστόσο ὁ Ἡσίοδος ἔκανε με τη Θεογονία  ἕνα σημαντικό βῆμα ἀπό το ἔπος προς τη φιλοσοφία, το ὁποῖο εἶχε σοβαρές συνέπειες…»
 Αποσπάσματα από το 2ο κεφάλαιο στο έργο του συγγραφέα
«Η ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ»

 Bruno Snell

             …Φυσικά δεν ὀφείλεται σε ἁπλή αὐθαιρεσία τοῦ Ἡσιόδου το γεγονός ότι μετατρέπει το ἐπικαιρικά δεδομένο σε κάτι πού ἔχει μόνιμη ὕπαρξη. Ἀντίθετα ὁ ποιητής ἀκολουθεί ἕνα οὐσιαστικό χαρακτηριστικό τῆς ἀνθρώπινης γλώσσας και σκέψης, το ὁποῖο ὅμως ὁδηγεῖ ὑποχρεωτικά ἔξω ἀπό τις πρωτόγονες θρησκευτικές ἀντιλήψεις. Το φαινόμενο αὐτό το ὑποδεικνύει ἰδιαίτερα ὁ γλωσσικός σχηματισμός τῶν ὀνομάτων πού ἐπινοεῖ ὁἩσίοδος για τις θεότητές του. Ἡ Γαλήνη π.χ., ἡ νηνεμία, εἶναι μια ἀπό τις Νηρηίδες του. Γαλήνη ὅμως στα Ἑλληνικά εἶναι ἡ συνηθισμένη λέξη για τη νηνεμία ὡς ἀφηρημένη ἔννοια, ὅπως θα λέγαμε σήμερα. Βέβαια δεν εἶναι δυνατός ὁ διαχωρισμός ἀνάμεσα σε ἀφηρημένες ἔννοιες και ὀνόματα θεῶν στην ἀρχαϊκή γλώσσα, γιατί ὅταν κάποιος χαρακτήριζε μια ὁρισμένη κατάσταση ὡς νηνεμία, τη θεωροῦσε ἀποτέλεσμα τῆς ἐπέμβασης τῆς θεότητας. «Κυριαρχεῖ γαλήνη» σημαίνει: ἡ θεότητα ἡμερεύει το πέλαγος. Ἀλλά ὅταν κάποιος ἀποδεσμεύει τη Γαλήνη ἀοό αὐτή τη συγκεκριμένη κατάσταση, και ἡ θεότητα δεν ἀποτελεῖ μια ὁλοκληρωμένη μυθική μορφή, για την ὁποία κάποιος μπορεῖ να διηγηθεῖ ἱστορίες, το ὄνομα βρίσκεται ἤδη στα ὅρια τοῦ ἀφηρημένου. Το γεγονός ὅτι οἱ πολυάριθμες θεότητες τοῦ Ἡσιόδου – και ἰδιαίτερα αὐτές πού ὁ ἴδιος ὁ ποιητής εἰσάγει για να ἐξηγήσει τον κόσμο – βρίσκονται στο μεταίχμιο, δηλαδή ἀνάμεσα στις θεότητες πού ἀφενός ὁ ἄνθρωπος ἀντιλαμβάνεται ἄμεσα και συγκλονίζεται ἀκαριαία ἀπό το βίωμά τους και ἀφετέρου στους ἀφηρημένους χαρακτηρισμούς για τις δυνάμεις πού δροῦν και ὑπάρχουν, ἔχει ὡς συνέπεια την ἀδυναμία τοῦ Ἡσιόδου να βρεῖ για τά ἔπη του μια καθαρή και γνήσια μορφή για το θεῖο. Ὁ Ἡσίοδος δεν περιγράφει ὅπως ὁ Ὅμηρος μεγάλα γεγονότα πού σχεδίασαν οἱ θεοί και δεν ἔχει στη διάθεσή του ἕνα σχῆμα κατάλληλο για να παραστήσει θεωρητικά αὐτό πού ὑπάρχει στόν κόσμο. Ἔτσι οἱ προτροπές πού απευθύνει στον ἀδερφό του στά Ἕργα εἶναι ζωντανότερες και περισσότερο ἐνδιαφέρουσες ἀπό τις θεολογικές του θεωρίες, γιατί πηγάζουν ἀπό τις προσωπικές του ἐμπειρίες. Ὡστόσο ὁ Ἡσίοδος ἔκανε με τη Θεογονία  ἕνα σημαντικό βῆμα ἀπό το ἔπος προς τη φιλοσοφία, το ὁποῖο εἶχε σοβαρές συνέπειες…

Συνέχεια

Advertisements

Ο ΕΜΦΥΛΙΟΣ ΤΩΝ ΚΕΡΚΥΡΑΙΩΝ


kion1Ο εμφύλιος των Κερκυραίων
και η έσχατη λογική της Πολιτειακής νομιμότητας ενός κράτους

 Παναγιώτης Ήφαιστος

Καθηγητής, Διεθνείς Σχέσεις-Στρατηγικές Σπουδές

Πανεπιστήμιο Πειραιώς, Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών

www.ifestos.edu.gr  — www.ifestosedu.gr  —  info@ifestosedu.gr  — info@ifestos.edu.gr

ΘΟΥΚΥΔΙΔΟΥ Πελοποννησιακός Πόλεμος, μετάφραση Ελευθέριου Βενιζέλου. Ακολουθούν αποσπάσματα και σχολιασμός από τον εμφύλιο των Κερκυραίων (διατηρείται η ορθογραφία του αρχικού). Συνιστάται ανάγνωση όλων των περιστατικών κάτω στα «Κερκυραϊκά», Βιβλίο Γ, καθώς και όλο το βιβλίο της μετάφρασης του Ελευθέριου Βενιζέλου. Ακολουθούν συνοπτικά σχόλια για συγκεκριμένα εδάφια των οποίων και παρατίθενται αποσπάσματα. Ολοκληρώνω με σύντομη ανάλυση όπου επιχειρείται να γίνει ένας ευρύτερος, βαθύτερος και πολιτικά νοούμενος ορισμός  της Πολιτειακής νομιμότητας.

Εισαγωγή. Η Κέρκυρα σύρθηκε στον εμφύλιο πόλεμο επειδή ροκανίστηκε και σταδιακά κατεδαφίστηκε η Πολιτειακή νομιμότητα. Συνοπτικά, πιο κάτω, θα υποστηριχθεί ότι η Πολιτειακή νομιμότητα είναι εκείνη η πολιτική ουσία που συγκροτεί και συγκρατεί το κράτους, τους νόμους και τους ανθρώπους. Αποτελεί υπαρξιακή προϋπόθεση βιωσιμότητας της πολιτείας, συνοχής της κοινωνίας και λειτουργίας της πολιτικής. Όταν υπονομευτεί υπονομεύονται τα πάντα, το κράτος και η κοινωνία γίνονται έρμαιο των ξένων, κλιμακώνονται τα εμφύλια σύνδρομα και η πλήρης καταστροφή είναι αναπόδραστη. Τα κύρια αίτια, θα υποστηριχθεί, είναι η αλληλουχία στρατηγικών λαθών που σταδιακά καθιστούσαν την Κέρκυρα έρμαιο των ξένων και έθρεφαν τα εμφύλια σύνδρομα. Ο Θουκυδίδης, ο μέγιστος και έσχατος πολιτικός επιστήμων, όχι μόνο περιγράφει αλλά και ερμηνεύει τα αίτια που οδήγησαν στον εμφύλιο των Κερκυραίων και στην καταρράκωση των νομιμοποιητικών θεμελίων και των έσχατων πολιτειακών λογικών της Κέρκυρας.

Συνέχεια

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ


kion1Επιλογή Βιβλιογραφίας για την Αρχαία Ελληνική Μουσική

 

 Albrecht, Michael von et Werner Schubert, edd., Musik in Antike und Neuzeit (Bern: Lang, 1987)

Η πρωτοβουλία έκδοσης του συλλογικού αυτού τόμου προέρχεται από το Σεμινάριο Κλασικής Φιλολογίας του Πανεπ/ου της Χαϊδελβέργης και αποτελεί τη συνεισφορά του τελευταίου στον εορτασμό των 600 χρόνων του ιδρύματος. Τα κείμενα τεκμηριώνουν τη δραστηριότητα του εκεί ευρισκομένου ‘Αρχείου Παρτιτουρών για τις Επιδράσεις της Αρχαιότητας στη Μουσική των Νέων Χρόνων’ (Notenarchiv zum Fortwirken der Antike in der Musik der Neuzeit) που ίδρυσε ο Joachim Draheim. Η θεματολογία των άρθρων περιλαμβάνει ζητήματα Μουσικής Αρχαιολογίας (Ε. Eibner, “Η μουσική ζωή στην εποχή Hallstatt: σκέψεις για τη μουσική με βάση τις αναπαραστάσεις”)· αρχαίας μουσικής θεωρίας (F. Zaminer, “Περί του προβλήματος της έννοιας του ‘τονικού ύψους’ από την Αρχαιότητα [έως τους Νέους Χρόνους]”)· οργανολογίας (E. Poehlmann, “Οι δύο «λύρες του Ελγίνου» στο Βρετανικό Μουσείο”)· έως ζητήματα αφομοίωσης αρχαιο-ελληνικών επιδράσεων στους Νέους Χρόνους (M. Von Albrecht, “Μουσική και Ρητορική στον Goethe και τον Κοϊντιλιανό”).

 

Anderson, Warren D., Ethos and Education in Greek Music: The Evidence of Poetry and Philosophy (Cambridge, MA: Harvard University Press, c1966)

H κλασική μονογραφία του Anderson εξετάζει την εκπαιδευτική, ηθική και φιλοσοφική διάσταση της μουσικής των Ελλήνων από τον Πίνδαρο, τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη έως τον Πάπυρο Hibeh 13 και τον Φιλόδημο. Ο Anderson πρώτος αμφισβήτησε ως υπερβολική τη σημασία που αποδιδόταν στο Δάμωνα, στα πλαίσια της ιστορία της περί ήθους θεωρίας (π.χ. στον Abert, αλλά και στον Lasserre, βλ. τίτλο αρ. 34).

Συνέχεια

ΦΕΙΔΙΑΣ


kion1                         Φειδίας

Αμαλία Κ. Ηλιάδη,

φιλόλογος-ιστορικός

           Ο μεγαλύτερος γλύπτης του αρχαίου κόσμου. Γεννήθηκε στην Αθήνα λίγο μετά το 500 π.χ. και ήταν γιός του Χαρμίδη και συγγενής του ζωγράφου Πάναινου. Είχε μεγάλη κλίση στη ζωγραφική αλλά στο τέλος τον κέρδισε η γλυπτική. Με πλατύτατη τεχνική μόρφωση εργαζόταν το ξύλο, το μάρμαρο, το χαλκό, το χρυσάφι, το ελεφαντοκόκαλο και «έδεσε» το όνομά του μα τα πιο θαυμαστά έργα της αρχαίας Ελληνικής τέχνης.

Στην Ακρόπολη έστησε το κολοσσιαίο άγαλμα «Τη μεγάλη χαλκή Αθηνά», που αργότερα ονομάστηκε Πρόμαχος. Η παράδοση έλεγε πως η επίχρυση μύτη του κονταριού της φαινόταν από το Σούνιο καθώς αστραποβολούσε στον ήλιο.

Συνέχεια

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΝΗΜΕΙΑΚΗ ΓΛΥΠΤΙΚΗ


kion1    Αρχαία ελληνική μνημειακή γλυπτική  από  την αρχαϊκή έως την ελληνιστική περίοδο

 Κ. Καλογερόπουλος

 Στην παρούσα μελέτη θα προσπαθήσουμε να καταγράψουμε την ιστορική διαδρομή της ελληνικής μνημειακής γλυπτικής και των διασυνδέσεών της με τον κοινωνικές ή πολιτικές εξελίξεις της εκάστοτε εποχής. Η ελληνική γλυπτική των αρχαίων χρόνων στην πορεία διαμόρφωσής της μέσα στους αιώνες δέχθηκε επιρροές -κυρίως από πολιτισμούς που διασταυρώνονταν με τους μεγάλους εμπορικούς δρόμους[1]. Εντούτοις, κατόρθωσε σε ένα σχετικά μικρό χρονικό διάστημα να αναπτύξει ένα χαρακτηριστικό περίγραμμα, στη μορφή της μνημειακής γλυπτικής, το οποίο λειτούργησε ως βάση για την περαιτέρω ανάπτυξη της τέχνης γενικότερα στον αποκαλούμενο δυτικό πολιτισμό[2].

Συνέχεια