ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ – Η ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ


 

kion1ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

Η προϊστορία και οι απαρχές

 

(το αντίστοιχο κεφάλαιο στο έργο του G.E.R. LLOYD

«ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ» – ΑΠΟ ΤΟΝ ΘΑΛΗ ΩΣ ΤΟΝ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ

 

Πολλοί θεωρούν ότι η επιστήμη άρχισε με τους αρχαίους Έλληνες. Τί σημαίνει όμως αυτό; Τί σημαίνει, αλήθεια, να ισχυρίζεται κανείς ότι η επιστήμη έχει κάποια αφετηρία; Αν υιοθετήσουμε μια συγκεκριμένη αντίληψη περί του τί εστί επιστήμη και δεχθούμε, όπως ο Crowther. ότι πρόκειται για «το σύστημα συμπεριφορών μέσω του οποίου ο άνθρωπος αποκτά έλεγχο του περιβάλλοντος του», όλες οι κοινωνίες, σύγχρονες και αλλοτινές, κατείχαν τις στοιχειώδεις αρχές τις επιστήμης. Συνήθως, όμως, η επιστήμη ορίζεται πιο στενά, όχι ως σύστημα συμπεριφορών, αλλά ως σύστημα γνώσεων. Ο Clagett. π.χ., θεωρεί ότι εμπεριέχει, αφ’ ενός. «τη μεθοδική και συστηματική κατανόηση, περιγραφή ή/και εξήγηση των φυσικών φαινομένων» και, αφ’ ετέρου, «τα εργαλεία που είναι αναγκαία για το εγχείρημα αυτό», με ιδιαίτερη μνεία στη λογική και στα μαθηματικά[1].

Αλλά είχε πράγματι η επιστήμη, έτσι όπως την ορίσαμε, μια συγκεκριμένη χρονική και χωρική αφετηρία, τουλάχιστον στον δυτικό κόσμο;[2] Οι περισσότεροι μελετητές της αρχαίας επιστήμης φαίνεται να συγκλίνουν στην άποψη αυτή. Ο Αριστοτέλης ήταν ο πρώτος που υποστήριξε ότι η αναζήτηση το)ν αιτίων των πραγμάτων άρχισε με τον Θαλή τον Μιλήσιο. Ο Θαλής και οι δύο έτεροι Μιλήσιοι φιλόσοφοι, ο Αναξίμανδρος και ο Αναξιμένης. άντλησαν αναμφισβήτητα σε μεγάλο βαθμό από προγενέστερες αντιλήψεις και πεποιθήσεις, ελληνικές και μη, αλλά η σκέψη τους -όπως είναι γενικά παραδεκτό- σηματοδοτεί μια σαφή ρήξη με το παρελθόν, γεγονός που συνάδει με την άποψη ότι τόσο η φιλοσοφία όσο και η επιστήμη, όπως τις αντιλαμβανόμαστε σήμερα, έχουν την αφετηρία τους στους εν λόγω στοχαστές. Για να αξιολογήσουμε τη συγκεκριμένη ερμηνευτική προσέγγιση πρέπει να εξετάσουμε πόσο πρωτότυπη και ξεχωριστή υπήρξε εν τέλει η συνεισφορά των Μιλησίων φιλοσόφων. Πρώτα όμως πρέπει να δούμε τί έχει να αντιτάξει και η άλλη πλευρά. Ο κόσμος του Θαλή δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να χαρακτηριστεί πρωτόγονος, ορισμένα δε από τα επιτεύγματα των πολιτισμών της Εγγύς Ανατολής, με τους οποίους βρισκόταν σε επαφή η Μίλητος, συνδέονται άμεσα με το ζήτημα που μας απασχολεί.

Συνέχεια

Advertisements