ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΤΙΜΗΣ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ


kion1Το θέμα της τιμής στο έργο του Θουκυδίδη

 JACQUELINE DΕ ROMILLY

 Μετάφραση: Αναστασίου Στέφου

            

Αναγνωρίζουμε εύκολα στον Θουκυδίδη ένα πνεύμα ρεαλιστικό και θετικιστικό, έτοιμο να εξηγήσει όλες τις ανθρώπινες πράξεις με κίνητρο μόνο το συμφέρον. Το απoτέλεσμα, όμως, είναι πως, όταν εισάγει τυχαία την άποψη να υπολογιστούν κίνητρα, αν όχι ανιδιοτελή, τουλάχιστον αφιλοκερδή, που στοχεύουν σε οφέλη μη υλιστικά, είμαστε έτοιμοι να τα απομακρύνουμε σαν απλά θέματα ρητορικής. Είναι η περίπτωση όταν οι Αιθηναίοι του, στο 1ο βιβλίο, ή ακόμη περισσότερο, ο Περικλής του, στο 2ο βιβλίο, περιγράφουν την επεκτατι­κή πολιτική τους σαν συνδεδεμένη με την επιδίωξη της τιμής. Επομένως, αν δεν εκλάβουμε αυτή τη μαρτυρία ως αξιόλογη, οδηγούμαστε στην άρνηση να διακρίνουμε διαφορετικές φάσεις στην ιστορία αυτού του επεκτατι­σμoύ, στο πλαίσιο του οποίου αυτή η τιμή θα διαδραμάτιζε, ανάλογα με τις περιστάσεις, ένα ρόλο σχετικά μεγάλο. Μια μελέτη για τη θέση που κατέχει η τιμή στο έργο του Θουκυδίδη γενικά και για τη φροντίδα με την οποία υπολογίζονται οι διαφορετικές μορφές ή οι μετα­βαλλόμενες αναλογίες, θα μας επέτρεπε να σχηματίσουμε, από την άποψη αυτή, μιαν εικόνα ακριβέστερη, που, συγχρόνως, συμβαίνει να ρίχνει κάποιο φως στις αντι­δράσεις, οι οποίες, στον τομέα αυτό, ήταν οι αντιδρά­σεις των Ελλήνων εκείνης της εποχής.

Συνέχεια

Advertisements

ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΑ ΣΤΟ ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ


kion1ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΑ ΣΤΟ ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ[1]

             H. D. Westlake

 

 

Η πρώτη φάση της Σικελιώτικης εκστρατείας

      Από το σημείο όπου ο Θουκυδίδης αρχίζει τη διήγησή του για την Αθηναϊκή εκστρατεία στη Σικελία δίνει μεγάλη προσοχή  στην προσωπικότητα του Νικία, αναμφίβολα γιατί επηρέασε πολύ τη διεξαγωγή της. Προφανώς στάθηκε πολύ τυχερός που μπόρεσε να συμβουλευθεί πρόσωπα της εμπιστοσύνης του Νικία, όπως θα μπορούσε να είχε να είχε παραλείψει πολλές από τις μάλλον προσωπικές πληροφορίες που του έδωσαν, αν τις είχε θεωρήσει ως καθαρά βιογραφικού ενδιαφέροντος. Στη διήγησή του σχετικά με τη συζήτηση κατά τη συνέλευση, πριν αρχίσει η Σικελιωτική εκστρατεία (6. 8 3 – 26) και κατά τα πρώτα στάδιά της η αντίθεση ανάμεσα στις προσωπικότητες του Νικία και του Αλκιβιάδη μπαίνει σε πρώτο πλάνο. Οι δημηγορίες τους στην εκκλησία του δήμου παρουσιάζουν δύο διαμετρικά αντίθετες προσωπικότητες και μια διαμετρικά αντίθετη πολιτική. Αυτές οι δημηγορίες απηχούν πολύ πιο προσωπικό τόνο από οποιαδήποτε άλλη στο πρώτο μισό της Ιστορίας του Θουκυδίδη, και καμιά αντιλογία σ’ ολόκληρο το έργο του δεν αντανακλά τόσο χτυπητά τους χαρακτήρες των ομιλητών. Είναι χαρακτηριστικό γνώρισμα του Νικία το ότι επιμένει λιγότερο από τον Αλκιβιάδη σε προσωπικούς παράγοντες. Δηλώνει εν τούτοις ότι, μολονότι θεωρεί τιμητική την εκλογή του ως έναν από τους τρεις στρατηγούς, δε συνηθίζει για χάρη της προσωπικής του προώθησης να δίνει συμβουλές αντίθετες προς τις πεποιθήσεις του, όταν πρόκειται για θέματα κρατικής πολιτικής. Αυτό το κίνητρο καταλογίζει κατ’ εξοχήν στον Αλκιβιάδη. Αργότερα του κάνει πιο άμεση επίθεση, αν και δεν αναφέρει το όνομά του. (12.2).

Συνέχεια

Η ΣΚΙΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΚΛΗ


kion1Η σκιά του Περικλή

  Το ομώνυμο κεφάλαιο από το έργο του

  «Περικλής ο Αθηναίος και η γέννηση της δημοκρατίας»

 Donald Kagan

 

ΔΙΚΑΙΩΣ ΕΧΕΙ ΕΙΠΩΘΕΙ ΠΩΣ: «ΟΙ ΜΕΓΑΛΟΙ ΑΝΔΡΕΣ Εχουν δύο ζωές· η μία διαρκεί όσο εργάζονται σε τούτη εδώ τη γη· η δεύτερη αρχίζει τη μέρα που πεθαίνουν και συνεχίζεται όσο οι ιδέες και τα οράματά τους παραμένουν ζωντανά».[1] Το ίδιο ισχύει και για τον Περικλή. Όπως και πολλοί άλλοι σπουδαίοι ηγέτες, άφησε ένα δυσαναπλήρωτο κενό το οποίο κανείς δεν ήταν σε θέση να το καλύψει. Οι πολιτικοί της Αθήνας σύντομα στράφη­καν και πάλι στους ανταγωνισμούς του παρελθόντος, κα­θώς οι επιφανέστεροι άνδρες ανταγωνίζονταν για τη θέση που είχε αφήσει κενή ο Περικλής. Επειδή όμως εκείνοι δεν διέθεταν το ξεχωριστό του κύρος, ο ανταγωνισμός τους είχε τα τυπικά γνωρίσματα των δημοκρατικών αναμετρήσεων, τουτέστιν προσπαθούσαν να βρουν νέους τρόπους για να ευχαριστήσουν και να κολακέψουν τους ψηφοφόρους.

Συνέχεια