Η ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΚΡΑΤΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΣΤΟ ΠΡΩΙΜΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΝΙΤΣΕ


kion1Η πρόσληψη της προσωκρατικής φιλοσοφίας

στο πρώιμο έργο του Νίτσε[1]

 

Ελένη Α. Καραμπάτζακη,

Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «ΦΙΛΟΣΟΦΕΙΝ», 8ο  τεύχος

  

Κανείς άλλος νεότερος δυτικός φιλόσοφος, μήτε του Έγελου εξαιρουμένου, δεν είχε τόσο δυνατή διανοητική και διαισθητική σχέση με την αρχαία ελληνική φιλοσοφία, όσο ο Νίτσε. Σε όλο το έργο του είναι εμφανέστατος ο τεράστιος θαυμασμός του για τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό γενικά και την φιλοσοφική σκέψη ειδικότερα με διακυμάνσεις, παλινωδίες και αντικρουόμενες απόψεις, ειδικά στην περίπτωση του φιλοσοφικού alter ego του, του Σωκράτη, με τις θέσεις του να επηρεάζονται βαθύτατα από τη βιωματική, αρνητική του στάση απέναντι στον χριστιανισμό. Σπουδαίο ρόλο βέβαια για την ενασχόληση του Νίτσε με την αρχαία ελληνική φιλοσοφία και τη βαθιά κατανόησή της έπαιξε η φιλολογική του παιδεία, εφόσον, ως γνωστόν, άρχισε και τελείωσε την ακαδημαϊκή του καριέρα ως φιλόλογος στο παν/μιο της Βασιλείας με τη διατριβή του να ασχολείται με ρηξικέλευθο για τη φιλολογική ορθοδοξία της ε­ποχής του με τους δοξογραφικούς Βίους φιλοσόφων του Διογένη Λαέρτιου[2]. Αν και η φιλολογική πολεμική που δέ­χθηκε ιδίως από τον σύγχρονο σπουδαίο φιλόλογο Wilamovitz-Moellendorf για το έργο του σχετικά με τη γέ­νεση της τραγωδίας τον ώθησε, μεταξύ άλλων, στην εγκατάλειψη της φιλολογίας[3], το περιεχόμενο της οποίας ελάχι­στα ικανοποιούσε την ριζοσπαστική σκέψη του, και στην σχεδόν νομοτελειακή στροφή στη φιλοσοφία, δεν εγκατέλειψε ποτέ την αντιπαράθεση ή την άντληση ιδεών από τη δεξαμενή του αρχαίου ελληνικού φιλοσοφικού στοχασμού, ενώ οι γνώσεις και οι απόψεις του σχετικά με αυτόν δεν είναι μόνο ιστορικοφιλοσοφικού χαρακτήρα, αλλά διαισθητικές, βιωματικές και αισθητικές. Το εκρηκτικό και ιδιοφυές πνεύμα του είχε βρει στους Έλληνες φιλοσόφους άξιους αντιπάλους, με τους οποίους, όπως και ο Γκαίτε, αναμετριόταν σε όλη του τη ζωή με άξονες αναφοράς τον αδιάλειπτο θαυμασμό του για τον Ηράκλειτο, τον Εμπεδοκλή, τον Δημόκριτο, αλλά όχι τον Παρμενίδη και τους Νεοπλατωνικούς, και την αμφίδρομη στάση του απέναντι στον Σωκράτη και τον Πλάτωνα, τον Αριστοτέλη και την στωική φιλοσοφία.

Συνέχεια

Advertisements

Ο ΣΩΚΡΑΤΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ


kion1Ο Σωκράτης και το πρόβλημα του θανάτου                                                

                                                             Κώστα Μπέη          

ΠΗΓΗ: http://www.antifono.gr

 

1 Η προβληματική της ταυτότητας της σωκρατικής και της πλατωνικής μεταφυσικής και θεολογικής φιλοσοφίας

            Η θρησκευτικότητα του Σωκράτη, καθώς και η στάση του απέναντι στο πρόβλημα του θανάτου συνιστούν δυό από τα κύρια σημεία αναφοράς για την αμφισβήτηση της ταυτότητας του ιστορικού και του πλατωνικού Σωκράτη [1]. Υποστηρίζεται σχετικώς ότι ο ιστορικός Σωκράτης ήταν αποκλειστικώς ηθικός φιλόσοφος, άσχετος με την πλατωνική μεταφυσική και θεολογική φιλοσοφία του Πλάτωνα, όπως επίσης με τη διδασκαλία εκείνου για τον κόσμο των ιδεών και την αθανασία της ψυχής [2]. Από την άλλη μεριά ο ίδιος ο Πλάτων είχε διαβεβαιώσει οτι δεν υπάρχουν δικά του συγγράμματα, κι ότι όσα κυκλοφορούν με το δικό μου όνομα, αρκούνται στο να καταγράφουν τη διδασκαλία του Σωκράτη [3].

Συνέχεια