ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΗΣ ΔΟΥΛΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗ


kion1Το ζήτημα της δουλείας στην Αρχαία Αθηναϊκή Δημοκρατία κατά τον Καστοριάδη  

Νεστορίδης Παναγιώτης

Το ζήτημα της δουλείας έχει απασχολήσει και συνεχίζει να απασχολεί ακόμη και σήμερα μελετητές και ιστορικούς, οι οποίοι στην προσπάθειά τους να ερμηνεύσουν την συνύπαρξη δουλείας-δημοκρατίας φτάνουν πολλές φορές σε λανθασμένα συμπεράσματα που σπιλώνουν το θεσμό της δημοκρατίας αλλά και απομακρύνονται από το πραγματικό νόημα αυτής της σημαντικής ανθρώπινης δημιουργίας.

Ο θεσμός της δουλείας παρατηρείται από αρχαιοτάτων χρόνων σε πληθώρα λαών ανά την υφήλιο, ανεξαιρέτως θρησκευτικής παράδοσης ή γεωγραφικής θέσης. Όπως μας εξηγεί ο Κορνήλιος Καστοριάδης «η ελληνική κοινωνία είναι μια κοινωνία σαν όλες τις άλλες στο θέμα της δουλείας». Κατά τον ίδιο «πρέπει να επιστήσουμε την προσοχή στο γεγονός ότι σε αυτή την κοινωνία που η δουλεία είναι παρούσα επιτυγχάνεται κάποιο άλλο πράγμα, το οποίο εξακολουθούμε πάντα να το αποκαλούμε ελευθερία και έχει προσδιοριστεί από τον Αισχύλο (Πέρσαι, στ 242): δεν είναι απλώς η ελευθερία σε σχέση με κάποιον εξωτερικό εχθρό, είναι επίσης, η ιδέα ότι μόνο το ελεύθερο ανθρώπινο ον φέρει επαξίως το όνομα αυτό». Στην αρχαία ελληνική κοινωνία θα βρούμε ακόμη και αμφισβήτηση και κριτική κατά της δουλείας από μερικούς σοφιστές. Η δικαίωση της δουλείας δεν μπορεί να τεθεί, γιατί αναφερόμαστε σε μια αντίληψη ενός κόσμου όπου η βία, ο καταναγκασμός, αποτελούν θεμελιώδη πολιτική κατηγορία.

Συνέχεια

Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΑΡΕΤΗΣ ΣΤΟΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ


kion1Η έννοια της αρετής στον Αριστοτέλη

                                          Απόσπασμα από το σεμινάριο της 5ης Δεκεμβρίου 1984 στον Γ΄ τόμο

         «Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ» του Κ. Καστοριάδη

 

Ἔστιν ἄρα ἡ ἀρετή ἕξις προαιρετική, ἐν μεσότητι οὖσα τῇπρός ἡμᾶς, ὡρισμένῃ λόγῳ και ᾦ ἄν ὁ φρόνιμος ὁρίσειεν.

Αυτός ο πασίγνωστος και θαυμαστός ορισμός της αρετής από τον Αριστοτέλη στα Ηθικά Νικομάχεια,[1] τον οποίο θα ήθελα να σχολιάσω εν συντομία αμέσως, περιέχει εν σπέρματι και εν δυνάμει όλες τις αντινομίες της ηθικής δράσης του ατόμου, της πολίτικης δράσης τόσο μιας ομάδας όσο και έναντι μιας ομάδας, καθώς και όλα τα σχετικά με την αυτονομία προβλήματα τα οποία μας απασχολούν εδώ.

Συνέχεια