ΤΟ ΗΣΙΟΔΕΙΟΝ ΧΑΟΣ


kion1ΤΟ ΧΑΟΣ – ΧΩΡΟΣ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ

 

  Ιφιγένεια Κασταμονίτη

 

  «Πρώτα-πρώτα το Χάος έγινε και ύστερα η πλατύστηθη Γη, το αιώνια στέρεο βάθρο όλων….. Και από το Χάος, το Έρεβος γεννήθηκε και η μαύρη η Νύκτα, κι από τη Νύκτα πάλι ο Αιθέρας και η Ημέρα…… Και η Γη γέννησε πρώτα ίσο με τον εαυτό της, τον Ουρανό τον αστερόπληθο…»

  (Ησίοδος, «Θεογονία»)

 

  Σε κάθε κοσμογονία, υπεράνω και πίσω από τον Δημιουργό, γύρω εντός και εκτός, βρίσκεται το Άγνωστο, το Ακατανόητο, η Πηγή και η Αιτία όλων. Το σύμπαν προβάλλει από αυτό το Μεγάλο Άγνωστο που κανένας ανθρώπινος νους δεν μπορεί να συλλάβει. Πολλά ονόματα έχουν δοθεί σε αυτό το μυστήριο που περιέχει εντός του το παν. Αποκαλείται «απύθμενη άβυσσος», «κενότητα», «χάσμα», «άβυσσος των υδάτων», «άγνωστο σκότος», «βυθός». Ο Δημόκριτος το ονόμαζε «Κενό» αλλά επίσης και βυθό. Ο Πλάτων «Άπειρο» και ο Αναξαγόρας «Απειρία». Τα Ορφικά μυστήρια μιλούσαν για το τρεις φορές Άγνωστο Σκότος από όπου ξεπήδησε ο Κρόνος-Ηρακλής, και ο Ησίοδος μάς μιλά για το Χάος με την έννοια του κενού αρχικά, διότι αργότερα η λέξη αυτή απέκτησε διαφορετική σημασία στη σκέψη των ανθρώπων. Το Χάος του Ησίοδου δεν είναι όμοιο με  εκείνο του Αναξαγόρα που διακοσμήθηκε από το Νου. Κατά την ετυμολογία της λέξης από τη ρίζα ΧΑΥ ή ΧΑF, σημαίνει το χάσμα αλλά όχι κάτι που είναι εντελώς κενό.

Συνέχεια

Η ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΔΗΜΟΚΡΙΤΟ ΚΑΙ ΤΟΝ ΑΡΧΥΤΑ


kion1Η επικαιρότητα της θεώρησης της έννοιας της δημοκρατίας

από τον Δημόκριτο και τον Αρχύτα

Άννα Κελεσίδου

Στο έβδομο Διεθνές Συνέδριο της Διεθνούς Ομοσπονδίας «Κόσμος και Φιλοσοφία», που έγινε τον περασμένο Ιούλιο στο Albi της Νότιας Γαλλίας, ο τελευταίος ομιλητής, μιλώντας για τα σύγχρονα οικονομικά προβλήματα πολλών λαών του πλανήτη μας. πρότεινε ως λύση την παροχή οικονομικής βοήθειας από τους ισχυρούς στους ανίσχυρους και αναφέρθηκε μάλιστα στην έννοια της δημοκρατίας. Εκείνο που για κάθε ακροατή της ελληνικής φιλοσοφίας ήταν αυτονόητο, δηλαδή ότι οι καταβολές της ιδέας – που εστιάζεται στην αναγνώριση της αξίας του ανθρώπου και στο σεβασμό των δικαιωμάτων του στη ζωή- είναι ελληνικές, δεν ειπώθηκε από τον ομιλητή· κάτι τέτοιο συχνά συμβαίνει σήμερα, άλλοτε από άγνοια, άλλοτε από εσκεμμένη παρασιώπηση του ελληνικού παρελθόντος, παρασιώπηση ευεξήγητη προκειμένου. π.χ., για τους στην Τουρκία ζώντες ξεναγούς της Αγίας Σοφίας. που αρχίζουν την ξενάγηση του Ναού από τη χρονολογία εισόδου σ’ αυτόν του Μωάμεθ του Πορθητή, ύποπτη όμως κάθε φορά που πρόκειται για στοχαστές οι οποίοι οφείλουν να γνωρίζουν ό, τι εύστοχα διατύπωσε ο νεοσωκρατικός φιλόσοφος Gabriel Marcel: «στο επίπεδο των πνευματικών γεγονότων η αντίθεση του πλησίον και του μακρινού αλλάζει φύση και υπερβαίνεται»1.

Συνέχεια

Η ΕΛΠΙΔΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΟΡΘΟΥ ΛΟΓΟΥ


kion1Η Ελπίδα του Ελληνικού Ορθού Λόγου

 

της Δέσποινας Πόταρη

Υποψήφια Διδάκτωρ Πολιτικής Φιλοσοφίας,

Διδάσκουσα στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης

 

Στην εποχή της κρίσης, που δεν είναι μόνο οικονομική αλλά κυρίως πολιτική και ηθική η επιστροφή στις πηγές της ελληνικής παράδοσης, δηλαδή στην…Ελληνική Φιλοσοφία, φαντάζει ως ο μόνος δρόμος επαναπροσδιορισμού των κοινωνιών μας αλλά και της προσωπικής μας υπόστασης.

Ο όρος Φιλόσοφος στην Αρχαία Ελληνική παράδοση σημαίνει τον άνθρωπο εκείνον που με την δύναμη και την ορμή του πρωτεργάτη γενεσιουργού Έρωτα εξυψώνει τον λογισμό του στα πανέμορφα πνευματικά ύψη των Ιδεών, εξασκεί το ισχυρό του χάρισμα της νόησης, και έτσι, καλλιεργώντας, σμιλεύοντας και εκλεπτύνοντας την ψυχή του με γνώμονα την Αρετή, οδεύει προς τη Σοφία, τη Σοφία εκείνη που κυβερνά Άνθρωπο και Σύμπαν συνάμα, ενωμένα και αλληλένδετα, σε πορεία κοινή.

Συνέχεια

ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΚΑΙ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ


kion1Ελληνικός  Φιλοσοφικός λόγος

και παγκοσμιοποίηση

 

-Η ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΣΩΚΡΑΤΗ-

 

του ΒΑΪΟΥ Σ. ΦΙΛΟΥ, φιλολόγου

 

Στις αρχές τον 6ου π.Χ. αιώνα, όταν ο Θαλής ο Μιλήσιος πρώτος αυτός τράβηξε το μανδύα τον μύθου και με αρματωσιά το φιλοσοφικό λόγο αναζήτησε να βρει την πρώτη αρχή, την ουσία του κόσμου, καινούριοι ορίζοντες ξανοίγονταν για την ιστορική πορεία της ανθρωπότητας.

Ξεκίνησε ένα υπέροχο και περιπετειώδες ταξίδι στον πολυδαίδαλο κόσμο της ανθρώπινης σκέψης που συνεχίζεται μέχρι σήμερα, για είκοσι έξι περίπου αιώνες με κάποια κενά μεσοδιαστήματα.

Πρωτοπόροι σ’ αυτόν τον επικό αγώνα του ανθρώπινου νου, να ξεδιαλύνει τα σκοτάδια της άγνοιας και να δώσει ορθολογικές απαντήσεις στα μεγάλα ερωτήματα και τις απορίες που τον απασχολούσαν, υπήρξαν οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι.

Συνέχεια

ΟΙ ΤΥΧΕΣ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΛΕΞΕΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟΤΕΡΟ ΚΟΣΜΟ


kion1Οι τύχες των αρχαίων ελληνικών λέξεων στο νεότερο κόσμο:

Λεξιλόγιο και διαχρονικότητα της ελληνικής γλώσσας[*]

 

Ευάγγελος Β. Πετρούνιας,

καθηγητής ελληνικής και αντιπαραθετικής γλωσσολογίας Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

* 1. Πολιτισμικές βάσεις
* 2. Αρχαίες λέξεις στα νέα ελληνικά.
* 3. Αρχαίες λέξεις στις άλλες γλώσσες
* 4. Νεότερες δημιουργίες με βάση τα αρχαία ελληνικά.
* 5. Απο τις ευρωπαϊκές γλώσσες στα νέα ελληνικά.
* 6. Διαφορές στη σημασία και στην προφορά των αρχαίων λέξεων.
* Bιβλιογραφία

  1. Πολιτισμικές βάσεις

Στη διαχρονική πορεία της ελληνικής γλώσσας μπορούν να διαπιστωθούν δύο παράλληλα ρεύματα: το ένα είναι τα διεθνή ελληνικά, το άλλο είναι τα νέα ελληνικά. Tο πρώτο αναφέρεται στον τεράστιο αριθμό φιλοσοφικών, επιστημονικών και άλλων όρων που υπάρχουν στις νεότερες γλώσσες και στηρίζονται σε αρχαία ελληνικά λεξ(ιλογ)ικά στοιχεία. Tο άλλο είναι μιά ολοκληρωμένη γλώσσα, που όμως περιορίζεται γεωγραφικά και αριθμητικά στην Eλλάδα, την Kύπρο και στις ελληνικές παροικίες του εξωτερικού. Tα δύο ρεύματα σήμερα συναντιούνται, καθώς οι εκατοντάδες χιλιάδες λέξεις των «διεθνών ελληνικών» έρχονται στα νέα ελληνικά.

Συνέχεια