ΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ


Η ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΟΣΜΟΥ 

– Εισαγωγή –

Ο σύγχρονος κόσμος οφείλει σχεδόν τα πάντα στους Έλληνες. Αυτοί προσδιόρισαν για πρώτη φορά τις κατηγορίες σκέψης που έχουμε ως σήμερα, διαμόρφωσαν τα κυριότερα πνευματικά μας εργαλεία και έδωσαν συγκεκριμένο περιεχόμενο στις αρχές της ηθικής μας. Γενικότερα, ανακάλυψαν την επιστημονική έρευνα διατυπώνοντας τα πρώτα ερωτήματα και προσπάθησαν να τα απαντήσουν, με επιτυχία σε ικανοποιητικό βαθμό. Ανύψωσαν όλες τις μορφές της τέχνης τόσο, ώστε όλα τα σύγχρονά της ρεύματα να πηγάζουν απ’  την ελληνική τέχνη.
Στην κοινή κληρονομιά, που οι στοχαστές και οι καλλιτέχνες έκαναν να καρποφορήσει στη διάρκεια 15 αιώνων με διαφορετικά αποτελέσματα, κανείς δεν αμφισβητεί τον πρωταρχικό ρόλο που έπαιξε ο Ελληνισμός.
Γι’ αυτό οι σύγχρονοί μας αισθάνονται μεγάλο ενδιαφέρον για έναν λαό, στον πολιτισμό του οποίου οφείλουμε τόσα πολλά. Το ενδιαφέρον αυτό μπορεί να ικανοποιηθεί απόλυτα, αφού οι πηγές που μας αποκαλύπτουν την Αρχαία Ελλάδα είναι ιδιαίτερα πλούσιες και ποικίλες.
Η Ελληνική γλώσσα αντιπροσωπεύεται από λογοτεχνικά κείμενα που χρονολογούνται χωρίς διακοπή από τον 8ο αιώνα π.Χ. έως σήμερα. Η πρόσφατη αποκρυπτογράφηση των μυκηναϊκών πινακίδων επιτρέπει να ανέβουμε τουλάχιστον ως τον 15ο αιώνα π.Χ. Καμιά άλλη ανθρώπινη γλώσσα δεν προσφέρει για μελέτη μια τόσο πλούσια λογοτεχνία που εκτείνεται σε μια τόσο μακριά περίοδο της Ιστορίας.
Παράλληλα με τις γραπτές πηγές η αρχαιολογία προσφέρει για την Ελλάδα μια πλούσια πληροφόρηση και τα μνημεία που μελετάει δεν αποτελούν μαρτυρίες μόνο για τον Ελληνικό Πολιτισμό, αλλά περιέχουν και αισθητικές αξίες μεγάλου διαμετρήματος.
Επιπλέον, ένα στοιχείο ένα στοιχείο εξίσου σημαντικό είναι και το ότι η ίδια η χώρα όπου έζησαν και δημιούργησαν οι Έλληνες μας είναι και σήμερα προσιτή. Ξαναβρίσκουμε στον ελληνικό χώρο τα ίδια τοπία που έβλεπαν ο Όμηρος, ο Σοφοκλής ή ο Πλάτων.
Πρόθεση του κειμένου είναι να προσφέρει στον αναγνώστη μια θεώρηση περιεκτική των βασικών όψεων του Ελληνικού Πολιτισμού σε προσιτή μορφή.
Φαίνεται ότι όλα ή σχεδόν όλα δεν εξηγούνται με βάση την επίδραση του φυσικού περιβάλλοντος και του κλίματος. Οι άνθρωποι φτιάχνουν την ιστορία τους και επωφελούνται από τις γεω­γραφικές συνθήκες, ανάλογα με την επιμονή και τη φαντασία τους. Είναι αλήθεια ότι οι συνθήκες αυτές διευκολύνουν το έργο τους και βοηθούν στη διαμόρφωση του χαρακτήρα των λαών. Όποιος επισκέφθηκε την Ελ­λάδα και το περιβάλλον της δεν αμφιβάλλει ότι αυτή η περιοχή της Με­σογείου άσκησε επάνω στους αρχαίους της κατοίκους την καλύτερη επί­δραση. Αν για τους σύγχρονους, πού διαθέτουν πάρα πολλά μέσα για να αντιμετωπίσουν τις απαιτήσεις του εδάφους και τις κλιματολογικές δυ­σκολίες, η γοητεία του κόσμου του Αιγαίου εξακολουθεί να είναι τόσο ισχυρή, τί θα ήταν στην εποχή που η εξάρτηση του ανθρώπου από τις φυσικές συνθήκες ήταν πολύ πιο αισθητή από ό,τι σήμερα;

Εκηβόλος 

Ο Φρειδερίκος Νίτσε στο πρώτο του βιβλίο, με τίτλο «Η Γέννηση της Τραγωδίας» (1872) και συγκεκριμένα στο κεφάλαιο 15, κάνει μία ιδιαίτερη μνεία στο ελληνικό έθνος.

          «Αποδεδειγμένα σε κάθε περίοδο της εξέλιξής του ο δυτικοευρωπαϊκός πολιτισμός προσπάθησε να απελευθερώσει  τον εαυτό του από τους Έλληνες.

            Η προσπάθεια αυτή είναι διαποτισμένη με βαθύτατη δυσαρέσκεια, διότι οτιδήποτε κι αν δημιουργούσαν,  φαινομενικά πρωτότυπο και άξιο θαυμασμού, έχανε χρώμα και ζωή στη σύγκρισή του με το ελληνικό μοντέλο,  συρρικνωνότανε, κατέληγε να μοιάζει με φθηνό αντίγραφο, με καρικατούρα.

          Έτσι ξανά και ξανά μια οργή ποτισμένη με μίσος ξεσπάει εναντίον των Ελλήνων, εναντίον αυτού του μικρού και  αλαζονικού έθνους, που είχε το νεύρο να ονομάσει βαρβαρικά ότι δεν είχε δημιουργηθεί στο έδαφός του. Κανένας από τους επανεμφανιζόμενους εχθρούς τους δεν είχε την τύχη να ανακαλύψει το κώνειο, με το οποίο θα μπορούσαμε μια για πάντα να απαλλαγούμε απ’ αυτούς. Όλα τα δηλητήρια του φθόνου, της ύβρεως, του μίσους έχουν αποδειχθεί ανεπαρκή να διαταράξουν την υπέροχη ομορφιά τους.

          Έτσι, οι άνθρωποι συνεχίζουν να νιώθουν ντροπή και φόβο απέναντι στους Έλληνες. Βέβαια, πού και πού, κάποιος εμφανίζεται που αναγνωρίζει ακέραιη την αλήθεια, την αλήθεια που διδάσκει ότι οι Έλληνες είναι οι ηνίοχοι κάθε επερχόμενου πολιτισμού και σχεδόν πάντα τόσο τα άρματα όσο και τα άλογα των επερχόμενων πολιτισμών είναι πολύ χαμηλής ποιότητας σε σχέση με τους ηνίοχους, οι οποίοι τελικά αθλούνται οδηγώντας το άρμα στην άβυσσο, την οποία αυτοί ξεπερνούν με αχίλλειο πήδημα».

ΟΨΕΙΣ  ΤΟΥ  ΑΡΧΑΙΟΥ  ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ  ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ

ΠΑΡΘΕΝΩΝ

Η ακτινοβολία ενός μνημείου

7 Ημέρες «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ«

Οι πανελλήνιοι αγώνες στην αρχαιότητα

7 Ημέρες «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ«

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ (Περιοδικό RAM-2005)
Έπος-Λυρική ποίηση Φιλοσοφία Ιστορία-Ρητορική-Αρχαίο Δράμα
Εικονική περιήγηση στην Ακρόπολη των Αθηνών

Η Ακρόπολη είναι το πνευματικό Έβερεστ του πλανήτη

«…στα δύο αετώματα του Παρθενώνα οι συνιστώσες του διονυσιακού και του απολλώνιου στοιχείου ανερχόμενες ήρεμα απολήγουν σε μια ακμή. Εάν συλλογισθεί κανείς τη δυναμική ένταση, που κρύβει αυτό το μορφικό σχήμα, τότε το αέτωμα μεταβάλλεται αυτόματα σε ένα τανυσμένο τόξο, όμοιο με το τόξο του Ηράκλειτου, το οποίο ο Εφέσιος σοφός διασκέδαζε να ονομάζει άλλοτε ζωή (βίος) και άλλοτε θάνατο (βιός)

Δημήτρης Λιαντίνης

Advertisements

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ


Ἡ ἀν­τί­λη­ψη πε­ρί μί­ας ἠ­θι­κῆς δυ­νά­με­ως τῆς Μου­σι­κῆς ὑ­πῆρ­ξε ἕ­να ἀ­πό τά πιό χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά καί οὐ­σι­α­στι­κά γνω­ρί­σμα­τα τοῦ Πνεύ­μα­τος τῶν Ἑλ­λή­νων. Αὐ­τήν τήν ἀν­τί­λη­ψη, πο­λύ πρίν γί­νει κτῆ­μα τῆς Φι­λο­σο­φί­ας, τήν βρί­σκου­με δι­α­τυ­πω­μέ­νη μέ­σα σέ μύ­θους σχε­τι­κούς μέ τήν Μα­γεί­α τῆς Μου­σι­κῆς, κα­θώς καί σέ ἀρ­κε­τές μου­σι­κές ἐκ­δη­λώ­σεις τῆς ἀρ­χαί­ας ζω­ῆς, πού βε­βαί­ως ἀ­πο­σκο­ποῦ­σαν πε­ρισ­σό­τε­ρο σέ ἠ­θι­κά καί λι­γώ­τε­ρο σέ κά­ποι­α ἁ­πλῶς ἐν­τυ­πω­σια­κά ἀ­πο­τε­λέ­σμα­τα. Ὁ Μύ­θος, ἡ Θρησκεία, ἡ Ἰ­α­τρι­κή καί ἡ Λα­τρεί­α συν­δυ­ά­ζον­ταν ἀ­πό τούς Ἕλ­λη­νες ἐν­τέ­χνως, μέ σα­φῆ σκο­πό νά δώ­σουν στίς ἠ­θι­κές ἀ­ξί­ες μιά με­γα­λύ­τε­ρη ποι­κι­λί­α καί δύ­να­μη, ἐ­νῶ ἡ ἐμ­φα­νής συμ­βο­λή τους στήν ἀ­νά­πτυ­ξη τῆς ἠ­θι­κῆς θε­ω­ρί­ας ἀ­πο­κτᾶ γιά ἐ­κεί­νους, ἄλ­λα καί γιά ἐ­μᾶς, ἰ­δι­αί­τε­ρη ση­μα­σί­α, δι­ό­τι, ἀν­τί νά ἕ­ξα­φα­νι­σθοῦν μέ τήν ἐμ­φά­νι­ση τῆς Φι­λο­σο­φι­κῆς Σκέ­ψε­ως, ἐ­ξα­κο­λού­θη­σαν νά ὑ­πάρ­χουν ἐκ πα­ραλ­λή­λου πρός τήν Φι­λο­σο­φί­α, προσ­δί­δον­τάς της μά­λι­στα ὄ­χι μό­νο βά­θος, ἄλ­λα καί ἕ­να κοι­νω­νι­κό πε­ρι­ε­χό­με­νο».

 Edward A. Lippman

«Ἡ ἠθική ἀντίληψη τῆς μουσικῆς στήν ἀρχαία Ἑλλάδα»

«Η Μουσική είναι ένα ηθικό δίκαιο. Δίνει ψυχή στο σύμπαν, φτερά στο νου, πτήση στη φαντασία και γοητεία και ευθυμία στη ζωή και τα πάντα»

                                                                                                                                                                    Σωκράτης

   

εἶδος γὰρ καινὸν μουσικῆς μεταβάλλειν εὐλαβητέον ὡς ἐν ὅλῳ κινδυνεύοντα· οὐδαμοῦ γὰρ κινοῦνται μουσικῆς τρόποι ἄνευ πολιτικῶν νόμων τῶν μεγίστων, ὥς φησί τε Δάμων καὶ ἐγὼ πείθομαι.

Πλάτων

(ΠΟΛΙΤΕΙΑ, Δ. 424 c)

…Χρειάζεται να είμαστε πολύ προσεκτικοί σε ό, τι αφορά την εισαγωγή νέων μουσικών δρόμων, επειδή εδώ διακυβεύονται τα πάντα. Γιατί πουθενά δεν συντελούνται αλλαγές στους τρόπους της μελωδικής σύνθεσης χωρίς να ακολουθούνται από ριζικές πολιτικές και κοινωνικές μεταβολές, όπως υποστηρίζει ο Δάμων και το πιστεύω κι εγώ.

 (μετ. Ν.Μ. Σκουτερόπουλος)

Στην Αρχαία Ελλάδα η Μουσική ήταν απόλυτα συνυφασμένη με την καθημερινότητα όλων των ανθρώπων, και σαν μια σύνθετη καλλιτεχνική και πνευματική έκφραση είχε ιδιαίτερη θέση σε όλες τις εκδηλώσεις της προσωπικής και της κοινωνικής ζωής. Η Μουσική, το Άσμα και η Όρχηση (συνήθως αλληλένδετα) ήταν οι χαρακτηριστικότερες εκφάνσεις της πολιτισμένης κοινωνίας και βασικοί παράγοντες – αλλά και δείκτες – ευζωίας.

     Από τους αρχαϊκούς ήδη χρόνους η Μουσική άρχισε να αποκτά ένα όλο και πιο σύνθετο χαρακτήρα και ρόλο, με αποκορύφωμα την δημιουργία Μουσικών Αγώνων σε πολλές πόλεις. Οι αρχαιότεροι τέτοιοι καταχωρημένοι Αγώνες είναι τα “Κάρνεια” στην Αρχαία Σπάρτη, μια πόλη όπου η Μουσική γενικότερα κατείχε εξέχουσα θέση και ήταν άρρηκτα δεμένη με την εκπαίδευση των νέων.

     Η Αθήνα έλαμψε κυριολεκτικά μετά τον 6ο αιώνα όταν πλέον η Μουσική έπαιζε πρωταγωνιστικό ρόλο στις δύο μεγάλες Εορτές της πόλης, τα Μεγάλα Παναθήναια και τα Μεγάλα Διονύσια. Στο πλαίσιο των μεγάλων αυτών εορτών όχι μόνο γίνονταν μεγάλοι διαγωνισμοί αλλά αναπτύχθηκαν και τα σημαντικότερα μουσικά και ποιητικά είδη της εποχής με αποκορύφωμα βέβαια το Αρχαίο Δράμα.

     Αν και η Μουσική είχε κατεξοχήν εορταστικό χαρακτήρα στο πλαίσιο τόσο των δημόσιων όσο και των ιδιωτικών εορτών, καίριος ήταν ο ρόλος της στις θλιβερές στιγμές της ζωής και λυτρωτική η ένταξή της στις καθημερινές σκληρές – ίσως και ανιαρές – ώρες του μόχθου. Στις στιγμές της χαράς και του γλεντιού, στα συμπόσια και στις συγκεντρώσεις και φυσικά στους γάμους – ήταν αλληλένδετη με όλους τους ιδιωτικούς εορτασμούς αλλά και «σύντροφος» στην καθημερινότητα. Ένας αυλητής λ.χ. συνόδευε τις γυναίκες στο ζύμωμα, τους εργάτες στον τρύγο και τον θερισμό, τους κωπηλάτες αλλά και τους στρατιώτες στην πορεία προς την μάχη. Άρρηκτα δεμένος ο Αθλητισμός με την Μουσική, όχι μόνον γιατί οι μεγάλοι αθλητικοί αγώνες είχαν και μουσικούς διαγωνισμούς, αλλά γιατί ο αθλητής τόσο στην προπόνησή του όσο και στον αγώνα χρειαζόταν τον ρυθμό του μουσικού να τον ωθεί και να τον εμψυχώνει.

Ο θεϊκός χαρακτήρας της Μουσικής

     Η Μουσική έχοντας θεϊκό χαρακτήρα για τους αρχαίους Έλληνες, θεράπευε ψυχή και σώμα, εξάγνιζε, καταπράυνε, ενέπνεε, παρακινούσε αλλά και ηρεμούσε. Όλα τα παραπάνω δικαιολογούν τον πρωταγωνιστικό ρόλο που διαδραμάτιζε στις μεγάλες Εορτές της πόλης όπου μουσική, άσμα και όρχηση ήταν άρρηκτα δεμένα με τις εκδηλώσεις που είχαν κατεξοχήν θρησκευτικό χαρακτήρα – π.χ. στη μεγάλη γιορτή των Παναθηναίων στην Αθήνα.

http://www.lyravlos.gr/ancient-greek-music.asp

Η τεράστια σημασία της μουσικής για τους Πυθαγόρειους

 < < < < < < < <Ο ΠΥΘΑΓΟΡΑΣ ΚΑΙ Η ΜΟΥΣΙΚΗ   > > > > > > >

                                                                                                              δείτε    εδώ

Λέγεται λοιπόν ότι ο Πυθαγόρας,και εμπράκτως κάποτε, με την βοήθεια σπονδιακού μέλους που έπαιξε κάποιος αυλητής, έσβησε την λύσσα ενός μεθυσμένου νεαρού Ταυρομενίτου, ο οποίος κατά την διάρκεια της νύχτας επιτέθηκε με δυνατές φωνές εναντίον της ερωμένης του στην πόρτα του αντεραστού του, σχεδιάζοντας να πυρπολήσει το σπίτι. Και αυτό, επειδή βρισκόταν σε έξαψη και είχε ζωηρέψει εξ αιτίας της φρυγικής μελωδίας στον αυλό. Αυτό το πάθος λοιπόν θεράπευσε γρήγορα ο Πυθαγόρας, που έτυχε εκείνη την στιγμή, σε ακατάλληλη ώρα, να ασχολείται με τους νόμους που διέπουν τα άστρα. Είπε λοιπόν στον αυλητή να μετατρέψει την φρυγική μελωδία σε σπονδειακή, με την οποία ο νεαρός,αφού ηρέμησε, επέστρεψε αμέσως και με κοσμιότητα στο σπίτι του, ενώ πριν από λίγο όχι μόνο δεν ανεχόταν από τον Πυθαγόρα ούτε νουθεσία, αλλά και με μανία και ύβρεις είχε αρνηθεί να τον συναντήσει.

Το ρεμπέτικο και οι αρχαίοι Έλληνες λυρικοί ποιητές


Το ρεμπέτικο και οι αρχαίοι Έλληνες λυρικοί ποιητές

 του Γιώργου Μανιάτη

(Ομιλία στους Δελφούς, που εκφωνήθηκε σε Διεθνές Συνέδριο για την ελληνική μουσική – αρχαία βυζαντινή και σύγχρονη παραδοσιακή – του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου Δελφών. Το κείμενο μεταφέρθηκε σε ηλεκτρονική γραφή, από φωτοτυπία του χειρόγραφου πρωτότυπου, από τον Σταύρο Βασδέκη, την οποία του απέστειλε ο συγγραφέας τω καιρώ εκείνω. Επιτρέπεται η αναδημοσίευση του παρόντος χωρίς την άδεια του συγγραφέα αλλά και του αντιγράψαντος.)

ΠΡΟΟΙΜΙΟ

 Παρατηρήσαμε σημαντικό αριθμό ομοιοτήτων ανάμεσα στο ρεμπέτικο και στην αρχαία λυρική ποίηση. Θεωρήσαμε σκόπιμο να εκθέσουμε σε δημόσια κρίση τις παρατηρήσεις μας, παρ’ όλο που η συντριπτική τιμή να γινόμαστε λάλοι από ελληνικό έδαφος μας εκθέτει σε μεγάλη τρεμούλα και, αν δεν πετούσαμε λιγάκι, τα πόδια μας μόνα αμφιβάλλω αν θα μας βαστούσαν. Δεν απέσβετο το λάλον ύδωρ για να ομιλούμε εμείς.

Για καλό και για κακό λοιπόν θα αναπτύξουμε φωνή εκ μέρους κι άλλων ανθρώπων, των μελών του «Ευρετηρίου» που από μερικά χρόνια ασκούνται στον ελληνισμό κατά το δυνατόν, δια της μουσικής και της ορχήσεως πρωτίστως, βασιζόμενοι στη θεωρία του Δάμωνος (μουσικολόγος σύμβουλος του Περικλή).

Μέρος της συντροφιάς αυτής αποτελεί η λαϊκή ορχήστρα του Θεατρικού Τμήματος του Πανεπιστημίου Αθηνών, που δημιουργήσαμε, κλιμάκιο της οποίας, αν είναι δυνατόν, θα κάνει να ηχήσουν εδώ μπροστά μας τα αρχαία όργανα που έχουμε αξιωθεί και με τα οποία ασκούμε τα μουσικοχορευτικά μας καθήκοντα. Τα όργανα έχουν κατασκευαστεί στους κόλπους μας. Συγκεκριμένα τα εποίησε τεχνίτης μας ουκ αδαής και εξέχων άνθρωπος του «Ευρετηρίου», ο παρών εδώ Πολύζος.

Το «Ευρετήριο» δημιούργησε μέχρι στιγμής «εκατό ρεμπέτικα που δεν υπήρχαν» και διέψευσε την επίσημη – και ακατανόητη – άποψη της χώρας ότι το ρεμπέτικο έχει πεθάνει. (Αν σταματούσε το ρεμπέτικο θα σταματούσε η καρδιά μας).

Το «Ευρετήριο» υποστήριξε ανέκαθεν ότι «επείγει ή να δημιουργήσουμε ή να πεθάνουμε». Παρόλο που διαδραμάτισε ρόλο στη διάδοση των ρεμπέτικων κομπανιών, το ίδιο διεκδίκησε ύπαρξη αποκλειστικά στη δημιουργία και επ’ ουδενί στην εκτέλεση τραγουδιών άλλης γενιάς. Καθώς στις βασικές προθέσεις του είναι να δημιουργήσει προφορική παράδοση εκ νέου, απαξιεί να δισκογραφήσει επί δεκατρία χρόνια τώρα.

Συνέχεια

Η ΕΡΩΤΙΚΗ ΖΩΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ


Η ΕΡΩΤΙΚΗ ΖΩΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

  …Σύμφωνα με έναν μύθο, ο Έρωτας ήταν γιος της Αφροδίτης. Σε κάποιες παραστάσεις η Αφροδίτη απεικονίζεται -μεταξύ άλλων – να τον θηλάζει, να τον αγκαλιάζει, να τον φιλά, να τον μαλώνει για τις σκανδαλιές του και ο Πλούταρχος επιβεβαιώνει αυτή τη σχέση! Το όνομα του έρωτα συνδέεται με την γονιμότητα και με την φύση, πάνω στην οποία απεικονίζεται να κυριαρχεί. Συνήθως παριστάνεται με φτερά, οπλισμένος με τόξο και φαρέτρα. Τα βέλη του κανένας δεν δύναται να τα αποφύγει και μπορεί να αποβούν μοιραία. Κάνει συντροφιά με τις Μούσες, αγαπά τον χορό, την Ποίηση, την Μουσική. Στα Ελληνιστικά χρόνια συνυπήρχαν στον έρωτα ο Απόλλων και ο Διόνυσος. Σε αυτά τα χρόνια ο έρωτας αλλάζει πρόσωπα και προσωπεία, επιδεικνύει θεατρικότητα.

                                                                                                                                      (εδώ το κείμενο)

                                                                                                                     

Ο έρωτας στην αρχαία Ελλάδα

(Claude Calame)

Το σεξ στον αρχαίο Ελληνικό πολιτισμό
Αρχαίος γάμος
Γαμήλια έθιμα της αρχαιότητας και η θέση της γυναίκας στο γάμο
Το τελετουργικό του γάμου στην Αρχαία Ελλάδα
Η ιερή πορνεία στην αρχαία Ελλάδα
Η ερωτική ζωή στα χρόνια του Ομήρου
περιοδικό «ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ», τεύχος 10

Ο έρωτας στην αρχαιότητα

Ερωτικές παραστάσεις σε αρχαία Ελληνικά αγγεία κατά την αρχαϊκή και κλασική περίοδο
Η πορνεία στην Αρχαία Ελλάδα
Η τέχνη του έρωτα στην αρχαιότητα
Η παιδεραστία στην αρχαία Ελλάδα